Een tragische, traumatische leraar

Sommige leraren blijven je voor altijd bij. Of het nou een positieve of een negatieve herinnering is, sommige leraren of leraressen kan je niet vergeten. Zo ook niet deze leraar, waar ik een groot deel van mijn column aan zal wijden. Ik was een jaar of 17, toen ik besloot om in Assen op te school te gaan, in plaats van Groningen. De enige school met een MBO opleiding was de Threant College, de latere Drenthe College, wat nog een aantal jaren later werd omgedoopt tot Cicero. Met volle moed begon ik aan een nieuw schooljaar op een nieuwe school, waar een aantal jaren daarvoor mijn broer, de leraren het leven zuur had gemaakt. In het begin werd ik steevast vergeleken met mijn broer. Ik zal nooit vergeten dat mijn mentor Hilbert van de Duim, ja inderdaad de oud wereldkampioen schaatser, op de eerste dag aan mij vroeg: “Ben jij een Terinathe? Ben jij een broertje van? Ben jij net zoals hem?” Toen het aankwam op het aspect “vertrouwen”, stond ik op -5 op een schaal van 1 tot 10. Ik wist dat ik niet kon opboksen tegen dat vooroordeel, maar ik liet me daardoor niet provoceren.

Toch lukte het me om vrij snel het tegendeel te bewijzen. Ik haalde goede cijfers en kon overwegend goed met de leraren overweg. Voor mij was het geen straf om naar school te gaan. Ik zat bij mijn vrienden en andere bekenden op school. De periode vanaf mijn 12e tot aan mijn 20ste waren mooie periodes. Ik genoot ervan om naar school te gaan. Ik voelde me bevoorrecht ten opzichte van kinderen uit andere landen, die deze kansen niet hadden. Op elke school had ik wel favoriete leraren en de wat minder favoriete leraren. Op de basisschool “Prins Willem Alexander” waren dat meneer Veldhuis, meneer Wormmeester en juf Siahaya. Meneer Veldhuis was tevens de rector. Hij was erg streng. In mijn beleving dictatoriaal. Hij voerde een schrikbewind. Iedereen was dan ook bang voor hem. We haalden het niet in ons hoofd om kattenkwaad bij die man uit te halen. Jaren later, ik was inmiddels volwassen, kwam ik hem weer tegen. We genoten van de oude verhalen die we ophaalden en ik vroeg me af, waarom ik nou bang was voor deze zachtaardige man. Meneer Wormmeester was het tegenovergestelde van meneer Veldhuis. Meneer Wormmeester was jong en goedlachs. Hij was een sportieve man die goed in het leven stond. Een type levensgenieter. Sociaal, vriendelijk maar wel rechtlijnig als de situatie daarom vroeg. Juf Siahaya leerde de Molukse leerlingen Maleis en ze leerde ons ook de Molukse geschiedenis, met al haar rijkdom en tragedies. Ik kan wel stellen dat de lessen van juf Siahaya mijn gevoel voor mijn gemeenschap gesterkt heeft. Het heeft mij mede gevormd tot wie ik ben en hoe ik in de gemeenschap sta. Maar ook juf Siahaya was streng. Ik hoef alleen maar het woord “liniaal” te noemen en de rillingen gaan over de ruggen van elke Molukker die van haar les had gekregen. Een aantal jaren voor haar dood, sprak ik haar tijdens het jaarlijkse Doe en Spelweek in onze Molukse wijk te Assen. Ik bedankte haar voor alle wijze lessen en dat ze haar kennis met ons wou delen. Ze glimlachte.

Meneer Hazenberg gaf Nederlandse les aan het voortgezet onderwijs, de Christelijke Technische School in Assen, wat later scholengemeenschap Vincent van Gogh “Salland” zou heten. Het was een man met humor en autoriteit. Ik had ontzag voor hem, omdat hij les gaf in kamp Schattenberg, het voormalig concentratiekamp Westerbork. Deze man kende de Molukse gemeenschap en de Molukse gemeenschap kende meneer Hazenberg. Ik mocht hem graag, maar ik kwam op een pijnlijke manier achter dat hij ook nog eens goed Maleis kon praten. Op een dag had ik een akkefietje met hem, waardoor ik een Moluks scheldwoord gebruikte. Dat stelde hij niet op prijs en ik werd dan ook de klas uitgestuurd. Even later hoorde ik dat hij met een Molukse vrouw getrouwd was. Zij kwam uit het dorp, waar ik ook vandaan kom, Kamarian. Al tientallen jaren kwam meneer Hazenberg jaarlijks naar Kamarian toe. Afgelopen maar kwam ik hem na jaren weer tegen. Helaas was dat op de begrafenis van mijn favoriete conciërge, Roelof Kisjes. Meneer Hazenberg wist nog wie ik was. We haalden oude herinneringen naar boven en hij wist me te vertellen dat hij 3/4 van het jaar in Kamarian woont, waar hij geniet van zijn welverdiende pensioen.

Nooit veroorzaakte ik problemen. Ik liep fluitend door al die schooljaren heen. De Treant College was geen uitzondering. Ik had met o.a. Hilbert van de Duim een goede verstandshouding. Toch was er één leraar waar ik geen klik mee had. Ik dacht een tijdje dat het aan mij lag, maar even later kwam ik erachter dat meer Molukse leerlingen tegen hetzelfde probleem aanliepen. Ik kon het maar niet plaatsen, waardoor het zou kunnen komen. Ik begon te twijfelen aan mezelf. Lag het aan mijn houding? Ik wist het niet. Ik kon niks goed doen bij die man. Het absolute dieptepunt was dan ook, toen ik weer op school kwam, nadat ik een tijdje ziek was geweest. Ik had daardoor een proefwerk gemist. Ik kwam in de klas, toen hij mij maande om in de gang te zitten om mijn proefwerk te maken. Ik vond dat apart, want normaal gesproken mocht je altijd achterin de klas zitten. Ik besloot geen herrie te schoppen en zocht voor mezelf een plek op de gang. Terwijl ik onder de trap zat met een tafel en een stoel, zag ik vanuit mijn ooghoeken dat hij op mij lette. Zo af en toe liep hij de gang op om te controleren of ik me wel bezighield met mijn proefwerk. Ik gaf geen krimp. Ik gaf hem geen stok om mee te slaan. Toen ik even later de klas weer inliep, leverde ik keurig mijn proefwerk in. Hij keek mij in de ogen aan. Ik keek terug. Net op het moment dat ik wou plaatsnemen, riep hij me. Ik draaide me om en zag tot mijn grote verbazing dat hij demonstratief mijn proefwerk voor de hele klas verscheurde. Op dat moment knapte ik. In een vlaag van verstandsverbijstering gooide ik mijn stoel tegen hem aan. Ik trapte mijn tafeltje weg en liep zonder wat te zeggen de klas uit. Ik wist dat ik mij moest melden, dus ik liep direct naar het kantoor van meneer Bergsma, de rector. Het hele incident liep overigens met een sisser af, maar er kwamen geen excuses. Zowel van zijn kant niet, als de mijne. Ik had nooit een verklaring gekregen, waarom hij een hekel aan mij of aan andere Molukse leerlingen had. Mijn afkeer voor hem zat zo diep, dat ik hem geen hand gaf tijdens mijn diploma uitreiking, een jaar later.

Een aantal jaren later hoorde ik dat zijn afkeer te maken had met een trauma. Ik hoorde namelijk dat hij familie was van de omgekomen conducteur Braam tijdens de treinkaping uit 1975 in Wijster. Sommige zeggen dat hij zelfs een broertje is van de conducteur. Meneer Braam, ik had het met hem te doen. Ik vond hem altijd al iets tragisch hebben. Hij oogde onverzorgd. Hij zag er slonzig uit, als een lokale zwerver op de hoek van een cafetaria. Als de verhalen kloppen, dan is het niet niks wat hem is overkomen. Hoewel ik wel begrijp dat zoiets aangrijpend iemands leven overhoop gooit, gaf dat hem nog niet het recht om zijn afkeer op ons af te reageren. Wij, mijn leeftijdsgenoten en ik, waren immers nog niet geboren toen het gebeurde. Wij waren van de generatie 1978. De laatste Molukse politieke actie was de gijzeling van het Provinciehuis Assen, maart 1978.

Meneer Braam, ik haatte hem niet, want het woord haat geeft een te negatieve lading. Zijn afkeer voor ons komt door een trauma. Als ik meneer Braam in één woord moet omschrijven, dan is het woord “tragisch” wel passend. Ik ben hem sindsdien niet meer tegengekomen. Ik had begrepen dat hij daar ook geen les meer geeft. Stiekem hoop ik hem ooit een keer tegen te komen. Als dat gebeurt, dan zou ik met hem in dialoog willen gaan. Misschien dat dat helpt. Misschien weet ik dan een groot gedeelte van zijn afkeer bij hem weg te nemen, want hoe je het ook wendt of keert, hij is ook maar een mens van vlees en bloed.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s