Molukkers in Nederland: Het verhaal van mijn opa Oetjoe Terinathe

Molukkers in Nederland: Lees hier het verhaal over mijn opa Jozef “Oetjoe” Terinathe

 

De Kota Inten arriveerde als eerste schip op 21 maart 1951 in de haven van Rotterdam met aan boord meer dan duizend Molukse passagiers. Het waren Molukse KNIL-soldaten met hun gezinnen. Zij werden vanuit Indonesië op dienstbevel naar Nederland gebracht voor een tijdelijk verblijf. Wat velen echter niet wisten is dat ze in Kamp Amersfoort zouden worden gedemobiliseerd. Zij kregen hun ontslagbrief overhandigd. Dit werd als bitter ervaren. Alle passagiers werden in Kamp Amersfoort aan een medisch onderzoek onderworpen. Het was hun eerste kille kennismaking met Nederland. Het was het begin van een onzekere toekomst.

KNIL

Mijn opa en oma, Jozef en Martha Terinathe, waren samen met hun twee kinderen, vier van de duizend passagiers op de Kota Inten. Tien jaar voordat zij aankwamen in de haven van Rotterdam, had mijn opa voor de KNIL gekozen. De oorlog was in Nederland reeds uitgebroken en in Azië werd de Japanse dreiging steeds groter. Na schooltijd moest mijn opa marcheren en schieten zonder patronen. Wanneer de oorlog zou uitbreken moest hij klaar staan. Omdat mijn opa op dat moment bij de militie zat en dus geen echte militair was, zou zijn familie niks van de regering ontvangen, als hij in de oorlog kwam te sneuvelen. Mijn opa koos er daarom voor om in dienst te gaan. Mijn opa was nog geen 18 jaar toen hij in Kotaradja (Sumatra) werd goedgekeurd.

Krijgsgevangen

Op 1 maart 1942 zat mijn opa in Bandung, toen hij hoorde dat alle afdelingen werden opgeroepen. Zij moesten zich gereed maken, omdat Japan begonnen was om Java aan te vallen. Om één uur hoorden zij dat ze naar de stellingen van Kalidjati moesten gaan. Na een week van gevechten, hoorde het inmiddels naar Bandung teruggetrokken bataljon van mijn opa dat zij werden bedankt voor hun strijd en dat zij zich moesten overgeven. Mijn opa werd krijgsgevangen gemaakt. Nadat hij op diverse plaatsen als krijgsgevangene had vastgezeten, werd hij op een schip gezet om als dwangarbeider voor de Japanners te gaan werken. In augustus 1943 kwam het konvooi aan in Ambon. Mijn opa had Ambon en de Molukken tot op dat moment nog nooit gezien, omdat hij op Java was geboren en op Sumatra was opgegroeid.

Capitulatie

Op 15 augustus 1945 zat mijn opa gevangen in Saoemlaki op het eiland Jamdena. Van een capitulatie wist hij niks. Het zou nog enkele weken voordat mijn opa en anderen met een schip werden opgehaald om in Ambon stad op krachten te komen. Mijn opa besloot bij te tekenen. Op Ambon leerde mijn oma, Martha Paays kennen. Volgens mijn opa was het liefde op eerste gezicht. Op 11 oktober 1946 besloten zij te gaan trouwen. Begin 1950 was hij gedetacheerd in Malang, wachtend op een beslissing van de Nederlandse en Indonesische regering. In Malang hoorde hij dat alle KNIL militairen op dienstbevel naar Nederland moesten komen. Wie niet naar Nederland zou gaan, zou vijfduizend gulden krijgen. Later hoorde hij dat zij allen naar Soerabaja moesten vertrekken. Eenmaal in Soerabaja krijgen zij te horen dat zij zich moesten inschepen op de Kota Inten. Waarna hun lange, onzekere reis naar Nederland begon.

Tijdelijk verblijf in Nederland

Wat eigenlijk een tijdelijk verblijf van een half jaar zou zijn, is nu een definitief bestaan van 60 jaar geworden. Mijn opa en oma werden vanuit Amersfoort naar voormalig kamp Westerbork gebracht. Dat kamp werd omgedoopt tot Kamp Schattenberg. In totaal hebben mijn opa en oma twaalf kinderen gekregen. Ze zijn nu gezegend met 22 kleinkinderen (twintig in leven en twee helaas overleden) 11 achterkleinkinderen en 1 achter achterkleinkind.

Overleden

Mijn opa is op 12 juli 2011 op 87-jarige leeftijd overleden. Hoewel ik weet dat een ieder ooit zal gaan, kwam zijn overlijden geheel onverwacht. Opa was namelijk nog erg sterk en vitaal voor zijn leeftijd. Het Wilhelmina ziekenhuis in Assen had niet eens een medisch dossier over hem. Dat betekent dat opa in die 60 jaar hier in Nederland nooit in het ziekenhuis is opgenomen. Ik mis hem heel erg.

Voor de Molukse gemeenschap in Assen is hij opa of Bung Oetjoe. De man die dag in, dag uit, weer of geen weer, op zijn fiets stapte om boodschappen te doen. Meerdere keren per dag. Maar voor mij was hij mijn opa. Mijn tweede vader. Mijn vangnet, wanneer ik het moeilijk had. Opa wist mij altijd weer te prikkelen. Gerust te stellen. Opa gaf mij advies. Maar niet alleen aan mij, maar aan iedereen, want opa observeerde. Hij heeft twaalf kinderen grootgebracht, met allen een ander karakter. Karakters die botsen of juist goed samen gaan. Uit die twaalf kinderen zijn 22 kleinkinderen voortgekomen, 11 achter kleinkinderen en 1 achter achterkleinkind. En opa stond voor ons allen klaar. Hij wist bij elk persoon hoe diegene in elkaar stak en wist daar naar te handelen. Nooit koos hij partij, als er onderling tussen kinderen of kleinkinderen onenigheid was want, zo zei hij altijd, wij zijn allen Gods kinderen. En nu heeft God onze opa, overgrootvader, vader en liefhebbende echtgenoot tot zich geroepen. Met opa is ook de laatste eerste generatie Molukker van onze kampong Kamarian hier in Nederland, heengegaan.

Selamat jalang opa Oetjoe. Bedankt voor de wijze lessen. Bedankt voor uw liefde, steun en toeverlaat. Al het goede wat ik van u heb meegekregen, zal ik doorgeven en gebruiken in de opvoeding van mijn eigen dochter, uw achterkleinkind Raphorah. Hoewel ik u erg mis weet ik, er komt een moment waarop ik u weer zal zien. Dit is dan ook geen afscheid, maar tot ziens.

opa

2 gedachtes over “Molukkers in Nederland: Het verhaal van mijn opa Oetjoe Terinathe

  1. Pingback: Column: De bedrogen aankomst | Emerson Terinathe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s